Pałac w Lewkowie, wielkopolskie

1 maja 2026

Lewków to wieś w powiecie ostrowskim województwa wielkopolskiego, w gminie Ostrów Wielkopolski. Miejscowość ta usytuowana jest przy linii kolejowej z Ostrowa Wielkopolskiego do Kalisza. Jednym z ciekawszych zabytków osady jest pałac. Warto też zwiedzić kościół parafialny, którego historia jest ściśle związana z pałacem. Zapraszam na spacer po pałacu w Lewkowie.

Pałac w Lewkowie

Budowlę wzniesiono w latach 1788-91. Za autora projektu uważa się Jana Christiana Kamsetzera, który był nadwornym architektem króla Stanisława Augusta. Obiekt został wzniesiony w stylu klasycystycznym dla Wojciecha Lipskiego oraz jego ukochanej małżonki Salomei. Jest to wyjątkowa budowla nie tylko na terenie województwa wielkopolskiego, ale również w skali całej Polski. Obiekt posiada bogate zdobienia, co przesądza o jego wyjątkowości. Nad wejściem do pałacu widnieje następujący napis: „Sobie, Swoim, Przyjaciołom, Potomności”. Ciekawski zauważy tam również datę 1791, czyli rok ukończenia budowy pałacu w Lewkowie. Można też powiedzieć, iż budowla ta jest „rówieśniczką” Konstytucji 3 Maja.

We wnętrzu obiektu można podziwiać iluzjonistyczne polichromie. Powstały one pod czujnym okiem Antoniego Smuglewicza w roku 1800. Pałac służył sześciu pokoleniom rodziny Lipskich. Od 1791 do wybuchu drugiej wojny światowej był w ich rękach. Parter budowli pełnił funkcję reprezentacyjną, a piętro stanowiło część mieszkalną. Lipscy należeli do średniozamożnego ziemiaństwa, ale byli wielkimi patriotami. Uczestniczyli w powstaniach oraz działali w konspiracji. Dążyli do poprawy życia na wsi, jak również zakładali biblioteki. Popularyzowali nowoczesne metody uprawy roślin. Zofia Lipska założyła w Lewkowie sklep tzw. konsum. Była ona żoną pierwszego polskiego starosty Wojciecha Lipskiego. Rodzina Lipskich odegrała też bardzo ważną rolę w polskiej międzywojennej dyplomacji.

W 1939 roku pałac zajęło wojsko niemieckie. Po wojnie w obiekcie przebywali żołnierze Armii Czerwonej. W parku natomiast trzymali oni bydło, które doszczętnie zniszczyło park oraz ogród w stylu angielskim. W 1945 roku do pałacu na krótko powróciła Antonina Lipska (żona ostatniego właściciela Lewkowa). Zamieszkała ona w zachodniej oficynie pałacowej. Niebawem została wyrzucona przez Urząd Bezpieczeństwa. Nowe władze znacjonalizowały pałac. W okresie powojennym funkcjonowała tam świetlica, jak również Urząd Gminy. Za rządów Gierka chciano zorganizować w pałacu rezydencję dla funkcjonariuszy partyjnych. W części parku wybudowano szkołę oraz domy. Wycięto bardzo dużo wiekowych drzew. Ostatecznie w pałacu funkcjonowało Państwowe Gospodarstwo Rolne, które też przeprowadziło prace remontowe. W latach 90. ubiegłego wieku budowlę przejęło Muzeum Okręgowe w Kaliszu. W 2017 powstało samodzielne Muzeum w Lewkowie. W latach 2018-22 miała miejsce gruntowna renowacja lewkowskiego pałacu. Warto przyjechać do Lewkowa!