Kamienica „Pod Jaszczurami” przy Rynku w Krakowie, małopolskie

26 listopada 2025

Przy Rynku pod numerem 8, na przeciwko romańskiego kościółka świętego Wojciecha, można zobaczyć kamienicę „Pod Jaszczurami” o kremowej fasadzie. Na pierwszy rzut oka jest to niczym nie wyróżniająca się budowla na mapie Krakowa. Jej wygląd zewnętrzny przypomina secesyjne budowle z przełomu XIX i XX wieku. Wiemy przecież, że Rynek w Krakowie ma metrykę średniowieczną. Natomiast w wiekach późniejszych wiele budynków przy placu głównym grodu Kraka uległo licznym przebudowom czy też przekształceniom. Nie jest tutaj wyjątkiem kamienica „Pod Jaszczurami”. Obiekt ma swe początki w średniowieczu, a jego wygląd jest efektem działań architektów w następnych wiekach.

Omawiana kamienica wraz z budynkami sąsiednimi stanowiła niegdyś jeden wielki kompleks. W okresie późniejszym budowle te zostały rozdzielone. Z drugiej połowy XIV stulecia pochodzi sklepienie łukowo-żebrowe, które znajduje się na parterze kamienicy „Pod Jaszczurami”. Na początku XVI wieku obiekt należał do Krupków. Nieco później przeszedł we władanie klanu aptekarskiego Scheinbornów. Nie trudno domyślić się, iż w budynku funkcjonowała apteka. W roku 1595 właścicielem kamienicy był aptekarz Szymon Rhonenberg. W latach 1607-18 dom należał do rajcy miejskiego Abrahama Rhonenberga (syn Szymona). W XVII stuleciu pieczę nad obiektem przejęło Bractwo Włoskie. Funkcjonowały tam liczne składy i sklepy, którymi zarządzali Bartschowie oraz Fuchsowie. Po przeniesieniu stolicy do Warszawy, gród Kraka opuścili Włosi (niektórzy zubożeli i nie było ich stać na zarządzanie nieruchomościami). W drugiej połowie XVIII stulecia przestało funkcjonować Bractwo Włoskie. W tamtym okresie sprzedano też kamienicę „Pod Jaszczurami”. W 1789 dom zakupił Jan Kaspary. W wieku XIX budowlę sprzedano hurtownikowi Karolowi Treutlerowi. Scalił on kamienicę 7 oraz 8. Nadał też nowy kształt wnętrzom. Warto też dodać, iż na parterze funkcjonowała winiarnia Fuchsa. W 1891 ponownie rozdzielono kamienicę pod numerem 7 i 8. Nieco później budowla należała do Marii Orzechowskiej. Na początku XX stulecia budynek kilkakrotnie remontowano. Na pierwszym piętrze utworzono specjalne pomieszczenie dla siedziby banku. Od 1960 roku kamienica należy do klubu „Pod Jaszczurami”. Jest to jeden z najstarszych klubów studenckich w Polsce. Odbywają się tam ważne imprezy studenckie, debaty polityczne, koncerty, wystawy itp. W latach 1956-82 do klubu przylegał awangardowy „Teatr 38”. Od 2001 klub znajduje się pod pieczą Krakowskiego Instytutu Sztuki.

Nad wejściem do klubu można zobaczyć rzeźby jaszczurek (inni widzą tam smoki). Są to kopie. Oryginał znajduje się w muzeum. To właśnie od tych jaszczurek pochodzi nazwa owej kamienicy. Były one elementem opisywanej posiadłości już w średniowieczu. Piwnice posiadają sklepienie gotyckie. Kamienica „Pod Jaszczurami” jest pełna historii oraz wyjątkowości. Warto zajrzeć do klubu na parterze! Serdecznie polecam!