Podróże Andrzeja

Kamienica nr 24 przy ulicy Szpitalnej w Krakowie, małopolskie

Ulica Szpitalna znajduje się na Starym Mieście w Krakowie. Wzdłuż opisywanej arterii miejskiej usytuowane są zabytkowe kamienice, część z nich ma metrykę średniowieczną. Przy tej ulicy znajdował się ongiś szpital św. Ducha. To właśnie od niego wzięła się nazwa omawianej krakowskiej ulicy. Szpitalną dojdziemy z dworca PKP czy PKS do rynku głównego. Przy opisywanej ulicy znajduje się kamienica nr 24, której początki sięgają średniowiecza. Na pierwszy rzut oka fasada owego budynku nie wyróżnia się niczym wyjątkowym. Nie zagłębiając się w historię omawianej kamienicy, można stwierdzić, iż jest to XIX lub XX-wieczna budowla. Natomiast jej wnętrze odkrywa nieco rąbek tajemnicy: oczy ciekawskiego zauważą elementy, pochodzące ze średniowiecza czy też renesansu. Kamienica ma zatem kilkaset lat. Turyści czy też sami krakowianie przechodzą obok tego budynku najczęściej obojętnie. Budowla ta posiada, moim zdaniem, magię dawnego Krakowa, którego już nie ma. Warto odkryć tę kamienicę na nowo, a pomoże nam w tym jej wyjątkowa historia!

Dom ten powstał mniej więcej pod koniec XIV stulecia. Pierwsze pisemne wzmianki o kamienicy pochodzą dopiero z roku 1571. Należała ona wtedy do Martina Wądzana. Pod koniec XVIII wieku budowla przeszła we władanie Jordanów z Zakliczyna. Jordanowie znacznie przebudowali tę kamienicę. Czasami ta budowla nazywana jest właśnie Jordanowską. W XIX stuleciu budynek należał do rzemieślników oraz kupców. Jednym z nich był Seliga Hirsch Steif. To właśnie on przekazał tę kamienicę Żydowskiemu Towarzystwu Dobrych Dążności. Zorganizowano tam dom modlitwy. Kolejna przebudowa miała miejsce w latach 1927-32 z inicjatywy Żydowskiego Stowarzyszenia Miłości Bliźniego. Funkcjonowała tam zatem sala modlitewna dla społeczności żydowskiej. Taki stan rzeczy trwał do roku 1940, kiedy to Niemcy zniszczyli to miejsce. Hitlerowcy utworzyli tam zakład stolarski. Po drugiej wojnie światowej kamienica przeszła we władanie cerkwi prawosławnej pw. Zaśnięcia Matki Bożej. Świątynia znajduje się na piętrze. Posiada ona witraże, których autorem był artysta Jerzy Nowosielski. Był on też parafianinem tej cerkwi. Ikonostas jest XIX-wieczny. Niektóre ikony też są autorstwa Nowosielskiego. Nad portalem wejściowym do kamienicy znajduje się niewielka cebulasta kopuła z krzyżem prawosławnym.

Na parterze znajduje się herbaciarnia oraz sklepik parafii prawosławnej. Sień ma sklepienie kolebkowe. Można tam też zobaczyć pozostałości gotyckiego portalu oraz jeden całkowicie zachowany gotycki portal. Widoczne są również renesansowe zdobienia z kamienia. W pomieszczeniu, gdzie działa herbaciarnia, można podziwiać kasetonowy strop drewniany oraz malowidła renesansowe, które przedstawiają girlandy, maszkarony oraz aniołki. Opisywana kamienica posiada ciekawą historię. Każdy miłośnik architektury powinien zobaczyć tę budowlę! Jest ona wyjątkowa!

Zdobienia pomieszczenia na parterze (obecnie herbaciarnia) 

Sień

Cerkiew prawosławna

https://krakow.travel/829-krakow-cerkiew-zasniecia-najswietszej-marii-panny

Foto Andrzej Pietruszka, 2024-2025. Informacje na podstawie książki Michała Mrożka „Przewodnik po zabytkach Krakowa” oraz strony internetowej „Europejskich Dni Dziedzictwa”.