Podróże Andrzeja

Dom przy ulicy Józefa nr 40 na krakowskim Kazimierzu, małopolskie

Opisywany Dom znajduje się obok Synagogi Wysokiej (omawiałem ją kilka artykułów wcześniej). W literaturze przedmiotu można doczytać się, iż podczas prac konserwatorskich na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku, omawianą budowlę połączono z bożnicą Wysoką. Warto też dodać, że oba te budynki były już zespolone ze sobą w dalekiej przeszłości, lecz przejście między nimi zostało w pewnym momencie zamurowane. Opisywany Dom powstał pod koniec wieku XVI (inne źródła podają, iż wybudowano go na początku XVII stulecia). Obiekt jest renesansowy.

Budynek od początku swego istnienia był własnością kahału kazimierskiego (był to urząd gminy żydowskiej). Obiekt mocno ucierpiał podczas pożaru w roku 1693. W 1773 roku spaliła się część archiwum kahalnego. Warto dodać, iż w latach 1770-90 w budynku tym mieszkał pisarz kahalny Pinchas Horowitz. Znany był z tego, iż walczył o prawa handlowe Żydów krakowskich.

Dom wzniesiono z kamienia oraz cegły, jest otynkowany. Podczas prac konserwatorskich w ubiegłym stuleciu zatracił pierwotne cechy stylowe. Wtedy go też poważnie przebudowano. Na parterze można zobaczyć sklepienie krzyżowo-kolebkowe, jak również renesansowe kolumny międzyokienne. Ciekawym elementem wystroju jest renesansowa kamienna skarbona z wieku XVI. Przeniesiono ją z Synagogi Wysokiej i wmurowano przy schodach na piętro. Skarbona ta miała niegdyś drzwiczki, lecz nie odtworzono ich. Posiada ona głęboką niszę. Ozdobiona licznymi motywami roślinnymi. Obecnie na parterze tego renesansowego Domu działa kawiarnia oraz bar „2 Okna”. Na piętrze funkcjonuje prywatna firma. Opisywany Dom oddaje klimat i charakter dawnego Kazimierza. Warto wstąpić na chwilę do lokalu „2 Okna”, aby zanurzyć się w dawne czasy, które już nigdy nie wrócą.

Renesansowa skarbona

Sieni

Pomieszczenie, sala

Renesansowa kolumna międzyokienna

Info na podstawie na podstawie książki „Catalogue of art monuments in Poland”, volume IV, „The city of Cracow”, part VI, „Kazimierz and Stradom Judaica: synagogues, public buildings and cemeteries” edited by Izabela Rejduch-Samkowa and Jan Samek. Wydana przez Polish Academy of Sciences, Institute of Art, Warsaw 1995.

Fotografie Andrzej Pietruszka, styczeń 2026.